Πηγές Εγγράφων των ΗΠΑ για την Κύπρο

Βασικές Αποχαρακτηρισμένες Πηγές Εγγράφων των ΗΠΑ για την Κύπρο

Η πλειονότητα των σχετικών αποχαρακτηρισμένων αρχείων βρίσκεται σε τρεις κύριες επίσημες αρχειακές συλλογές:

1. Εξωτερικές Σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών (Foreign Relations of the United States - FRUS)

Πρόκειται για την επίσημη ιστορία των εγγράφων της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, που δημοσιεύεται από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

• Σχετικοί Τόμοι (1955–1977):
• FRUS, 1955–1957, Τόμος XXIV (Εγγύς Ανατολή: Κυπριακό Ζήτημα, Κρίση του Σουέζ).
• FRUS, 1958–1960, Τόμος X (Παρουσιάζει τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου).
• FRUS, 1964–1968, Τόμοι XVI & XVII (Εστιάζουν στην κατάρρευση της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960 και στις απειλές πολέμου).
• FRUS, 1969–1976, Τόμοι E-5, XXX, & XXXI (Κρίσιμη περίοδος πριν και αμέσως μετά την εισβολή του 1974).

2. Αρχεία CIA και Συλλογές Νόμου FOIA

Αυτά τα έγγραφα παρέχουν συχνά άμεσες εκτιμήσεις πληροφοριών και επιχειρησιακές λεπτομέρειες.

• Αίθουσα Ανάγνωσης CIA / Συλλογές FOIA: Τα έγγραφα αποδεσμεύονται μέσω του Νόμου περί Ελευθερίας της Πληροφορίας (Freedom of Information Act - FOIA). Η αναζήτηση στη διαδικτυακή αίθουσα ανάγνωσης της CIA για όρους όπως «Cyprus», «Makarios» ή «EOKA» αποδίδει πολυάριθμες καθημερινές και εβδομαδιαίες αναφορές πληροφοριών.

3. Αρχειακά Έγγραφα Kissinger

Αυτά τα αρχεία αντικατοπτρίζουν τη χάραξη πολιτικής στο ανώτατο επίπεδο (Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας και Υπουργός Εξωτερικών).

• Εθνικά Αρχεία και Διοίκηση Αρχείων (NARA) – Βιβλιοθήκη Προέδρου Nixon και Βιβλιοθήκη Προέδρου Ford: Αναζήτηση εγγράφων εντός των Αρχείων του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (NSC Files) και των Απομαγνητοφωνήσεων Τηλεφωνικών Συνδιαλέξεων του Henry A. Kissinger (Telcons), τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την περίοδο της κρίσης του 1974.

Βασικά Πρόσωπα και Οργανώσεις στα Έγγραφα

Τα ακόλουθα πρόσωπα και ομάδες αναφέρονται πιο συχνά σε έγγραφα πληροφοριών και πολιτικής των ΗΠΑ σχετικά με το Κυπριακό Πρόβλημα:

Κύπριοι Ηγέτες & Οργανώσεις

• Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ': Η κυρίαρχη πολιτική φυσιογνωμία. Εκτενώς τεκμηριωμένη η σχέση του με τη Δύση και η αντίθεσή του στην ελληνική χούντα.
• Δρ. Fazıl Küçük & Rauf Denktaş: Η τουρκοκυπριακή ηγεσία, συχνά αναφέρεται σε αναφορές που περιγράφουν τις τουρκικές ανησυχίες και την προώθηση της Διχοτόμησης (Taksim).
• ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών): Αναφέρεται καθ' όλη την περίοδο 1955–1959 ως «τρομοκρατική/αντάρτικη οργάνωση».
• ΤΜΤ (Türk Mukavemet Teşkilatı): Αναφέρεται κυρίως μετά το 1957 ως η τουρκοκυπριακή αντι-οργάνωση και ο καταλύτης για τη διακοινοτική βία.
• Στρατηγός Γεώργιος Γρίβας («Διγενής»): Οι δραστηριότητές του, ιδιαίτερα οι επιστροφές του το 1954 και το 1971, καλύπτονται συχνά σε στρατιωτικές και υπηρεσιακές εκτιμήσεις.

Ελληνικές και Τουρκικές Φυσιογνωμίες (δεκαετίες '60 & '70)

• Η Ελληνική Στρατιωτική Χούντα (1967–1974): Τα έγγραφα παρακολουθούν συχνά τις ενέργειες και τις εσωτερικές διαιρέσεις του καθεστώτος (Παττακός, Παπαδόπουλος, Ιωαννίδης) σχετικά με την Ένωση και την απομάκρυνση του Μακαρίου.
• Τούρκοι Πρωθυπουργοί/Υπουργοί Εξωτερικών: Φιγούρες όπως ο Bülent Ecevit (Πρωθυπουργός το 1974) και ο Naim Talû είναι κεντρικές στα έγγραφα που περιγράφουν λεπτομερώς την εισβολή του 1974 και τις επακόλουθες διπλωματικές διαπραγματεύσεις.
• Κωνσταντίνος Καραμανλής: Αναφέρεται σε πρώιμα έγγραφα σχετικά με την άρνησή του για ελληνική υποστήριξη προς την ΕΟΚΑ και αργότερα το 1974 σχετικά με την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση της Χούντας.

Αμερικανοί Αξιωματούχοι (Ειδικά το 1974)

• Henry Kissinger: Τα υπομνήματά του, οι τηλεφωνικές του συνδιαλέξεις (telcons) και οι περιλήψεις συναντήσεων είναι οι σημαντικότερες πηγές για τη λήψη αποφάσεων των ΗΠΑ κατά την κρίση του 1974.
• Joseph Sisco: Υφυπουργός Εξωτερικών, εμπλεκόμενος έντονα στη διπλωματία και στην προσπάθεια αποτροπής του πολέμου τον Ιούλιο του 1974.

 

Αναζήτηση, συλλογή πληροφοριών και μετάφραση: Βίκτωρ Καραγιάννης

Επεξεργασία κειμένου (Τ.Ν)