Η Σπίθα στο Σκοτάδι - The Spark in the Darkness

Η Σπίθα στο Σκοτάδι: 1η Απριλίου 1955

Μέρος Α’: Ο Ενήμερος Πανικός

Λευκωσία, Αύγουστος 1954. Στα γραφεία της βρετανικής Special Branch στη Λευκωσία, η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη. Ο Ταγματάρχης Στέρλινγκ κρατούσε στα χέρια του την τελευταία απόρρητη έκθεση. Οι σελίδες της μύριζαν αυτό που οι ανώτεροί του ονόμαζαν «ενήμερο πανικό».

«Δεν είναι πια στην Αθήνα, Sir», είπε ένας νεαρός αξιωματικός πληροφοριών. «Ο Γρίβας χάθηκε από το σπίτι του στην οδό Ιωνίας. Οι πηγές μας στην ελληνική πρωτεύουσα λένε πως οι επαφές του με τους Κύπριους φοιτητές πύκνωσαν απότομα και μετά... σιωπή.»

«Ποιος δεν είναι στην Αθήνα, νεαρέ;»

«Ο Γρίβας, Sir. Ο γνωστός μας από την Οργάνωση Χ και τις συμπλοκές με τους κομμουνιστές στο Θησείο το '44. Ο άνθρωπος που ο Μακάριος προορίζει για στρατιωτικό αρχηγό.»

Ο Στέρλινγκ άφησε το στυλό του να πέσει πάνω στο γραφείο και σηκώθηκε αργά, κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο προς τις κορυφές του Πενταδακτύλου.

«Στο νησί...» ψιθύρισε. «Αν έφυγε από την Ελλάδα, τότε η Κύπρος είναι ο μοναδικός του δρόμος. Δεν του έφτασαν οι μάχες στους δρόμους της Αθήνας, τώρα θέλει να ανοίξει μέτωπο με την Αυτοκρατορία.»

«Λέγεται πως προετοιμάζεται μήνες τώρα, Sir. Χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο "Διγενής".»

«Ο "Διγενής"», επανέλαβε ο Στέρλινγκ με ένα ειρωνικό μειδίαμα. «Πάντα του άρεσαν οι συμβολισμοί. Αλλά πρόσεξε. Αυτός ο άνθρωπος δεν υποχωρεί. Αν πατήσει το πόδι του εδώ, η ησυχία μας τελείωσε. Ενημέρωσε το Επιτελείο. Θέλω αυξημένη επιτήρηση σε όλες τις ακτές, από τον Ακάμα μέχρι τον Απόστολο Ανδρέα. Αν ο Γρίβας ξεκίνησε, τότε ο χρόνος άρχισε ήδη να μετράει αντίστροφα.»

Μέρος Β’: Το Διπλό Παιχνίδι

Μάρτιος 1955. Σε ένα μικρό καφενείο στην άκρη ενός πορτοκαλεώνα στον Άγιο Μέμνωνα, ο Κώστας, ένας νεαρός δάσκαλος και μέλος της ΠΕΟΝ, συναντούσε την Ελένη. Εκείνη, δακτυλογράφος στο γραφείο του Βρετανού Επιτρόπου, του μετέφερε τους ψιθύρους της εξουσίας.

«Κώστα, νομίζουν πως σας σταμάτησαν», του είπε χαμηλόφωνα. «Μετά την κατάσχεση του πλοιαρίου "Άγιος Γεώργιος" στη Χλώρακα τον Ιανουάριο, ο Επίτροπος πιστεύει πως το δίκτυο εξαρθρώθηκε πριν καν ξεκινήσει.»

Ο Κώστας χαμογέλασε πικρά. «Ας το πιστεύουν. Η αλαζονεία τους είναι ο καλύτερος σύμμαχός μας. Νομίζουν πως επειδή κατέσχεσαν μερικές χιλιάδες σφαίρες και δυναμίτη, έσβησαν τη φλόγα. Δεν ξέρουν ότι οι ομάδες κρούσης είναι ήδη στις θέσεις τους και περιμένουν το σύνθημα του Διγενή.»

Ξαφνικά, ο Στέρλινγκ μπήκε στο καφενείο για έλεγχο ρουτίνας. Το βλέμμα του σταμάτησε στον Κώστα. «Πρόσεχε, δάσκαλε», του είπε χτυπώντας το ραβδί του στο τραπέζι. «Ο νόμος περί στάσης είναι αυστηρός. Μην αφήσεις τις λέξεις να σε κάψουν.»

«Ταγματάρχα», απάντησε ο Κώστας χωρίς να δειλιάσει, «μερικές φορές οι λέξεις χρειάζονται μια σπίθα για να γίνουν φως.»

Μέρος Γ’: Η Θυσία του Μόδεστου

Νύχτα της 31ης Μαρτίου προς 1η Απριλίου 1955.

Το σκοτάδι έξω από το χωριό Αυγόρου, ήταν απόλυτο. Η υγρασία πότιζε τα ρούχα του Ανδρέα καθώς παραφύλαγε. Λίγα μέτρα πιο πέρα, μια σιλουέτα κινείτο προς τη γραμμή υψηλής τάσης που τροφοδοτούσε την Αμμόχωστο και τη στρατιωτική βάση του Αγίου Νικολάου. Ήταν ο Μόδεστος Παντελή.

«Μόδεστο, πρόσεχε», ψιθύρισε ο Ανδρέας. «Το ρεύμα είναι αόρατος εχθρός.»

Ο Μόδεστος γύρισε για μια στιγμή. Το πρόσωπό του ήταν γαλήνιο. «Αν είναι να ξημερώσει η λευτεριά, Ανδρέα, κάποιος πρέπει να κόψει το σκοτάδι», απάντησε.

Ο Μόδεστος επιχείρησε να ρίξει την αλυσίδα πάνω στα σύρματα για να προκαλέσει βραχυκύκλωμα. Σε εκείνο το κλάσμα του δευτερολέπτου, μια τρομακτική γαλάζια λάμψη έσκισε τη νύχτα. 66.000 βολτ πέρασαν μέσα από το σώμα του πρώτου αγωνιστή. Ο Ανδρέας είδε τον φίλο του να σωριάζεται στο χώμα, την ίδια ακριβώς στιγμή που οι πρώτες εκρήξεις άρχισαν να συγκλονίζουν τη Λευκωσία και τη Λάρνακα.

Επίλογος

Ο Ανδρέας έτρεξε πάνω από τον Μόδεστο, αλλά ο θάνατος ήταν ακαριαίος. Καθώς οι σειρήνες των Βρετανών άρχισαν να ουρλιάζουν στην απόσταση και οι προκηρύξεις της ΕΟΚΑ γέμιζαν τους δρόμους, ο Ανδρέας κατάλαβε πως η 1η Απριλίου είχε ανατείλει.

Στις αυριανές αναφορές του War Office, οι Βρετανοί θα έγραφαν για «συντονισμένα σαμποτάζ τρομοκρατών». Αλλά για το νησί, ο Μόδεστος Παντελή δεν ήταν ένας αριθμός. Ήταν η πρώτη σπίθα μιας πυρκαγιάς που θα οδηγούσε στον αγώνα για την Αυτοδιάθεση.

Ο Ανδρέας (ψιθυρίζοντας στο σκοτάδι): «Ξύπνησες το νησί, Μόδεστο. Τώρα, η ιστορία ξεκινά. »

Βίκτωρ Καραγιάννης