Η Ψυχολογία του Ψεύδους!

 Το προτιμητέο ψέμα και η πικρή αλήθεια!

Μια μελέτη κατανόησης του ψεύδους.

1. Γνωστική Ασυμφωνία: Ο Πόνος των Αντικρουόμενων Πεποιθήσεων.

Η γνωστική ασυμφωνία συμβαίνει όταν κάποιος έχει δύο ασύμβατες πεποιθήσεις ή στάσεις ταυτόχρονα, δημιουργώντας εσωτερική ένταση. Το να ακούει κανείς μια δυσάρεστη αλήθεια -ειδικά για τον εαυτό του- μπορεί να συγκρουστεί έντονα με την εικόνα του εαυτού του, οδηγώντας σε δυσφορία. Για να ανακουφίσουν αυτή την ένταση, οι άνθρωποι συχνά:

·        Αγνοούν ή απορρίπτουν τις νέες πληροφορίες.

·        Δικαιολογούν ή αιτιολογούν τις υπάρχουσες πεποιθήσεις τους.

·        Αρνούνται εντελώς την αλήθεια.

Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί τα άτομα «κλείνονται» ή απορρίπτουν σθεναρά αλήθειες που αμφισβητούν την κοσμοθεωρία ή την ταυτότητά τους.

2. Μηχανισμοί Άμυνας: Προστασία της Ψυχής.

Ριζωμένοι στην ψυχαναλυτική θεωρία, μηχανισμοί όπως η άρνηση, η καταστολή, η ορθολογικοποίηση και η προβολή χρησιμεύουν για να προστατεύσουν τα άτομα από ψυχικά επώδυνες αλήθειες. Αυτές οι διαδικασίες συχνά λειτουργούν ασυνείδητα, κρατώντας μακριά τη δυσφορία.

3. Αποφυγή & το Φαινόμενο της Στρουθοκάμηλου.

Οι άνθρωποι έχουν μια γνωστική προκατάληψη προς την αποφυγή αρνητικών ή δυσάρεστων πληροφοριών. Το φαινόμενο της στρουθοκαμήλου περιγράφει συγκεκριμένα πώς οι άνθρωποι «θάβουν το κεφάλι τους στην άμμο» για να αποφύγουν αλήθειες που είναι άβολες.

4. Επιμονή στην Πίστη & Σκέψη με Κίνητρο.

Ακόμα και με σαφή αντιφατικά στοιχεία, τα άτομα συχνά προσκολλώνται σε προϋπάρχουσες πεποιθήσεις - ένα φαινόμενο γνωστό ως επιμονή στην πίστη. Οι προσπάθειες διόρθωσης αυτών των πεποιθήσεων μπορεί να γυρίσουν μπούμερανγκ, ενισχύοντάς τες αντ' αυτού (αν και τα πραγματικά αποτελέσματα είναι σπάνια).

Επιπλέον, η συλλογιστική με κίνητρο οδηγεί τους ανθρώπους να επεξεργάζονται επιλεκτικά πληροφορίες που υποστηρίζουν αυτό που θέλουν να πιστεύουν.

5. Φόβος Αρνητικής Αξιολόγησης & Αυτοεικόνα.

Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα που συχνά φοβούνται την κρίση και την απόρριψη. Η έννοια του Φόβου της Αρνητικής Αξιολόγησης (ΦΑΑ) αποτυπώνει αυτή την ανησυχία. Όταν η αλήθεια κινδυνεύει να βλάψει τη φήμη, τις σχέσεις ή την αυτοεκτίμηση κάποιου, η αντίσταση ή η απόρριψή της γίνεται πιο πιθανή.

6. Αυτο-Απόκρυψη & Συναισθηματικό Βάρος.

Ορισμένες αλήθειες, ειδικά αυτές που θεωρούνται ενοχλητικές ή οδυνηρές, κρύβονται ενεργά, ένα χαρακτηριστικό γνωστό ως αυτο-απόκρυψη. Η κατοχή αυτών των μυστικών μπορεί να βλάψει την ψυχική υγεία, αυξάνοντας το άγχος, την κατάθλιψη και τα συναισθήματα απομόνωσης.

7. Άνεση, Συνήθεια και Αντίσταση στην Αλλαγή.

·        Άνεση αντί για Αλλαγή: Αντιμέτωποι με άβολες αλήθειες, πολλοί προτιμούν να διατηρούν οικεία -ακόμα και επιβλαβή- μοτίβα, καθώς η αντιμετώπιση της πραγματικότητας απαιτεί προσπάθεια και αναταραχή.

·        Συνήθεια και Αδράνεια: Οι μακροχρόνιες ρουτίνες ή πεποιθήσεις μπορούν να σας κάνουν να νιώθετε ασφαλείς. Η αμφισβήτησή τους είναι ανησυχητική.

8. Φόβος Απώλειας, Ελέγχου ή Συνεπειών.

·        Αυτοσυντήρηση: Η ειλικρίνεια μπορεί να απειλήσει την εργασία, τις σχέσεις ή την προσωπική θέση κάποιου, προκαλώντας αποφυγή.

·        Διατήρηση Ελέγχου: Η αλήθεια μπορεί να μετατοπίσει τις δυναμικές εξουσίας ή τις αφηγήσεις, κάνοντάς τους να φοβούνται την ευαλωτότητα.

·        Συναισθηματική Ασφάλεια: Μερικές φορές, η απόκρυψη της αλήθειας μοιάζει με ασπίδα ενάντια στον πόνο, την ευαλωτότητα ή την εγκατάλειψη.

9. Κοινωνικές και Πολιτισμικές Επιρροές.

Οι κοινωνικοί κανόνες συχνά αποθαρρύνουν την υπερβολική ειλικρίνεια, ειδικά όταν αυτό μπορεί να προκαλέσει σύγκρουση ή δυσφορία. Από νεαρή ηλικία, πολλοί μαθαίνουν να εξισώνουν την αρμονία με την ειλικρίνεια - ή να βλέπουν την αλήθεια ως δυνητικά επικίνδυνη.

10. Φωνές από την Πραγματική Ζωή.

«Ένας λόγος είναι η γνωστική ασυμφωνία.. Η παραδοχή ενός λάθους μπορεί να μοιάζει με απειλή για την εικόνα του εαυτού μας... αντίθετα.. αποφεύγουμε την ενόχληση αρνούμενοι ή υποβαθμίζοντας το πρόβλημα».

«Έπειτα, υπάρχει το φαινόμενο της στρουθοκαμήλου.. αντί να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, προσποιούνται ότι δεν υπάρχει..»

«Αυτο-απόκρυψη.. οι άνθρωποι τείνουν να κρύβουν δυσάρεστες.. πληροφορίες επειδή φοβούνται την κρίση.. η ειρωνεία είναι ότι, το να κρατούν πράγματα κρυμμένα συχνά δημιουργεί περισσότερο συναισθηματικό στρες..»

Και ένας άλλος προσθέτει:

«Το να παραδεχτούν ότι έκαναν λάθος.. θα ήταν τόσο ψυχολογικά καταστροφικό, που οι αμυντικοί τους μηχανισμοί κάνουν κάτι αξιοσημείωτο για να το αποφύγουν - διαστρεβλώνουν κυριολεκτικά την αντίληψή τους για την πραγματικότητα..»

Γιατί υπάρχουν αυτοί οι μηχανισμοί:

Στον πυρήνα τους, αυτές οι άμυνες αφορούν την ψυχολογική επιβίωση. Το ανθρώπινο μυαλό συχνά δίνει προτεραιότητα στη συναισθηματική ασφάλεια έναντι των σοβαρών γεγονότων - ειδικά όταν αυτά τα γεγονότα απειλούν την ταυτότητα, τη θέση κάποιου σε μια ομάδα ή την αίσθηση ελέγχου.

Συμπερασματικά:

Ο φόβος να ακούσεις την αλήθεια δεν είναι ηθική αποτυχία—είναι μια φυσική, βαθιά ριζωμένη προστατευτική αντίδραση. Η αναγνώριση αυτών των ψυχολογικών εμποδίων είναι το πρώτο βήμα για την καλλιέργεια του θάρρους, το άνοιγμα στην ειλικρίνεια και την ενίσχυση της προσωπικής ανάπτυξης.

Αναζήση, συλλογή πληροφοριών, μετάφραση: Βίκτωρ Καραγιάννης.

Επεξεργασία κειμένου (Τ.Ν)